DÜNÜ BÜGÜNÜ VE YARINIYLA GERİYE DÖNÜŞ POLİTİKALARI

Yıllardan beri geriye dönüş sürecini tartışmaya basladigimizda yapılan yanlışlari yada yapılanamayanları görünce sürekli diğer ülkelerde ki geriye dönüş politikalarının ve yapılanların gerektiği gibi analiz edilemediğini , oğrenilmedigini dile getirmisizdir. Oysa Abhazya olarak , Abhazlar olarak kücümsenmiyecek bir sureci yaşadığımızı , acı-tatlı bir çok tecrübemiz olduğu kanısındayım ve bence en önemlisi geriye dönüş politikalarını belirlerken diğer ülkelerin tecrübelerinden çok kendi içimize dönmemiz gerektiğini, kendi hassasiyetlerimizi, imkanlarımızı ve halkımızın yapısını göz önüne alarak konuyu değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyorum. Bunun içinde doksanlı yıllarda başlayan sürecimizi iyi bir şekilde analiz etmeliyiz. Karsşılıklı olarak Anavatan ve diaspora olarak nerelerde yanlışlıklar yaptığımızı, real imkanlarımızı ve bu değerlere göre yapacaklarımızı kısa, orta ve uzun vadeli olarak değerlendirmeliyiz. Öyleyse gelin en basta aktif olarak 20 seneyi bulan bu sürecte yapılan çalışmalarda geldiğimiz noktanın bir analizini yapalım.

Bildiğiniz gibi Abhazya Cumhuriyeti parlamentosunun almış olduğu kararla dünyanın neresinde doğmus olursa olsun, neresinde yaşiyor olursa olsun tüm Abhazlar-Abazinler otomatik olarak Abhazya Cumhuriyeti vatandaşıdırlar. Sadece Abhazya ya geldikleri zaman gerekli makamlara başvurarak bunu resmileştirirler ve Abhazya pasaportunu alırlar. Anavatan'ın diasporada yasayan Abhazlar'a günümüzde en kolay yoldan sağladığı imkan Abhazya vatandaslığını vermektir. Bu gün 400,000’i aşkın Abhaz kökenli vatandaşımızın yaşadigi Türkiye ve diğer tüm diasporamızdan vatandaşlık alabilenlerin sayısı ise sadece 4591 kişidir.

Yine tüm bu yıllar içerisinde yapilan bir çok çalısmaya, bir çok grubun karşılıklı Anavatan ve diaspora ziyaretlerine, harcanan milyonlarca dolara rağmen bugün itibariyle Abhazya ya tüm diasporamızdan dönerek sürekli ikamet eden yanlızca 130 aile bulunmaktadır.

Diasporada yasayan insanlarımızla ayrılığın üzerinden uzun yıllar geçmesinden dolayı çok hızlı bir şekilde asimilasyona uğradığımız her iki taraf içinde geçerlidir. Her ne kadar aynı toplum olsak da ortak noktalarımız hayli azalmıştır. Din, düşünce, ekonomik, sosyal ve siyasal mantalite, örf-adetler vb. olarak dillendirebileceğimiz bir çok hususta farklı düşünebilmekte, olaylari değişik değerlendirebilmekteyiz. Ortak kalan en önemli özelliklerimizden biri olan dil konusunda da hem diasporada hemde Anavatanda ki yaşanan sıkıntıları da biliyoruz. Bu sebeble geçtiğimiz yıllarda adaptasyonları daha çabuk sağlanabilir düsuncesiyle Kafkasyada yasayan Abazin hemşerilerimizin Anavatanlarına dönmeleri ile ilgili bir proje başlatılmış, bu sürec içerisinde karşılıklı bir çok ziyaretlerde bulunulmuş, gelenlere evler tahsil edilmis ve azımsanmayacak maddi destekte bulunulmuştur. Düşünce olarak Abazinlerde ayni Sovyet kültürü içerisinde doğmuş ve büyümüş , ortak sosyal yaşantı ve dile sahiplerdi. Ama malesef bu proje de basarili olamamis durumdadır. Abhazyada ev ve maddi yardim alan Abazinlerin rakkamı toplamda 1500 kişi civarindadır ama bunlardan sürekli yerlesime geçen % 10 ‘u bile bulamamıştır.

Peki az sayıda da olsa gelen hemşerilerimizin problemleri çözülebilmiş midir? Malesef hayır, halen geriye dönüşs yapmiş hemşerilerimizin bir coğunun konut , dil, iş, adaptasyon vb. problemlerinin cözülemediğini görüyoruz.

Peki problemin ana kaynaklarından biri olan ekonomik sorunlar ne durumda? Bildiğimiz gibi Sovyetler'in yıkılması ile sistem değisikliği yaşayan halkımız hemen ardından başlayan savaş ve yıllarca süren ambargo ile çok sıkıntılı günler geçirdi. Ancak sadece son dört senenin komite fonuna şöyle göz attığımızda hiç de azımsanmayacak bir bütçenin oldugunu görüyoruz. Komite fonu:

2005 yılı bütçesi 12,802,400 ruble

2006 yili bütçesi 29,359,600 ruble

2007 yili bütçesi 26,538,500 ruble

2008 yili bütçesi 38,501,300 ruble

Bu da toplamda 107,201,800 ruble yani yaklaşık olarak 4,500,000 usd. Etmektedir.

Bu bütçeye rağmen büyük oranda hemşerimizin yaşadığı, ve en yoğun çalışacagımız ülkelerden biri olan Türkiye'deki Abhazya temsilcimizin ne halen bizi temsil edecek standartlarda bir çalışma ofisinin ve hemşerilerimizin yaşadiğı bölgeleri ziyaret edebileceği bir otomobilinin, ne de aylık ofis masraflarını karşılayacak bir bütcesinin olmadığını biliyoruz.

Bu kısa analizden sonra geriye dönüş politikalarımızda pekte başarılı olduğumuz söylenemez. Hem diasporada hem de Anavatanda yapılan çalısmaların sonucunun bu olmaması gerekirdi. Cünkü genel anlamda baktığımızda geriye dönüş Anavatan için olmazsa olmaz bir gerekliliktir. Olayın duygusal tarihsel kısmı bir yana, bu gün Abhazya'da ki nüfus yapilanmasina bakarsak gercekten Anavatanın acilen Abhaz nüfusunu çoğaltmak durumunda oldugunu elimizde ki istatistik rakkamlardan anlıyoruz. Abhazyamız'ın hem sosyal hem politik hemde ekonomik yönden gelişmesinin karşısında ki en büyükk engellerden birinin nüfus problemi olduğu açiktir.Tablo 1.

Ayni şekilde diasporamızda yaşayan insanlarımızın da halen Anavatana olan ilgi düzeylerini biliyoruz. Hem Anavatanı ziyaret eden insanlarımız, hemde diaspora ziyaretlerinde en baştaki güncel konu her zaman Anavatana dönüş olmuştur. Özellikle genç kuşağın bu konuda daha aktif ve reel olduklarını da biliyoruz. Öyleyse başarıya ulaşamamamızın nedenlerini ve çözüm yollarını, bu güne kadar ki diaspora politikalarimızın başarısız olmasının sebeblerini açalım ve bunlara çözüm yollarını arayalım.

Yıllar içerisinde ki tüm faaliyetlere baktığımızda, bunların belirlenmiş bir program dahilinde yapilmadığını görüyoruz. Konuyla ilgili görevli olan kurumlarımızın ayrı ayrı ve kısa vadeli çalısmaları içerisinde olmaları büyük bir eksiklik. Abhazya'da ki Geriye Dönüş Komitesi, Abhazya'nın diaspora temsilcileri ve Diasporadaki kurumlarımız için son derece ciddi ve bir çok farklı problemi içeren geriye dönüşün, Abhazya'da devlet programı dahilinde kısa-orta ve uzun vadeli hedefler belirlenerek elimizdeki bütçeyle orantılı olarak tüm problemlerin genelini kapsıyacak sekilde yapılması , uygulanması ve takip edilmesinin gerekliliğini görüyoruz. Eğer problemler ve cözümleri total olarak ele alınmazsa bir problemi cözdugünüz yerde baska bir problem onun onünü kesebilecek ve başarı sağlamamızı engelleyebilecektir ki, bügüne kadar da hep böyle olmustur. Abhazya'da ki Geriye Dönüş Devlet komitesinin görevi sadece gelen hemserilerimize konut bulmak, vatandaşlık işlemlerini halletmek olmamalıdır. Cünkü problemler bunlarla sınırlı değil. Komite bünyesi icerisinde gelen hemşerilerimizin dil, eğitim, iş, hukuki problemler, informasyon, yerli nüfusa yönelik yapilacak ideolojik çalismalar gibi bir çok bölümün ve burada çalışacak profesyonel kadroların olması gerekmektedir. Ancak tüm bu çalısmalar Anavatanda yapılıyor olsa bile diaspora tarafında da yapılması gereken çok ciddi çalışmalar bulunmaktadır. İstediğimiz kadar konut yapalım yada insanlarımıza iş imkanları sunalım. Gelecek nüfus olmadıktan sonra bu çalısmaların bir anlamı kalmaz. O açıdan diaspora ayağında da insanlarımız bilgilendirilmeli, teşvik edilmeli, geriye dönüşle ilgili ideolojik çalısmalar programlanarak propagandası yapılmalıdır. Bu çalışmalar da sadece geriye dönüsü kısa vadede düşünen insanlarımızla değil, tüm toplumu kapsamalıdır. Unutulmamalıdır ki diaspora ayağında yapacagımız en önemli çalışmalardan birisi oradaki Abhaz nüfusumuzun Abhaz kimlikleriyle ayakta kalmalarını sağlamaktır. Geriye dönüşü kısa vadede düşünmeseler de Anavatanla ilişkileri sağlanmalı, yapılabilecek kültürel, ekonomik programlarla Anavatanla ilişkileri kesilmemeli ve bulunduklari farklı bölgelerde Anavatana hem politik hem ekonomik anlamda destekleri saglanmalıdır. Tabi tüm bu çalişmalar içerisinde Anavatanla diaspora arasında köprü vazifesi yapacak temsilcilerimize büyük görevler düşmektedir. Sadece yaşadıkları şehirle sınırlı kalmayarak tüm hemşerilerimizin yasadığı bölgeler belli periyodlarla ziyaret edilmeli, kurumlarımız arasında dayanışma içerisinde bir çalisma yapilabilmesi için Abhazya'nın dış politikaları ve programları hakkında bilgilendirmeli ve gerekli organize çalismalari yapılmalıdır.

Bu şekilde görünen problemleri belli başlıklar altında şu sekilde sıralayabiliriz:

Geriye Dönüşle ilgili devlet programının olmaması. İlgili kurumların ayrı ayrı ve kısa vadeli günlük çalışmalar yapmaları.

Geriye Dönüs Devlet komitesinin görev ve sorumluluk açısından yetersiz olması, kadro eksikliği. Geriye dönüs problemlerinin bir tek komite tarafindan çözülmesinin mümkün olmaması, Komitenin yanlış yapılanması.

Abhazya temsilcilerimizin aktif çalışma yapamamalari. Anavatan diaspora ilişkilerinin eksikliği

Diaspora ayağındaki kurumlarımızın bu günkü yapılanmalarında ki eksiklikler. Organize çalısılamaması. Diaspora ayağında geriye dönüşle ilgili teşvik edici, ideolojik çalismaların olmaması. Geriye dönüşe hazır potansiyel insanlarımızın bilinmemesi, analiz edilmemesi.

Anavatanla diaspora arasindaki informasyon eksikligi.

Anavatana gelen hemşerilerimizin yaşadığı adaptasyon problemleri.

Anavatana gelen hemşerilerimizin konut, toprak, güvenlik, dil, din, egitim problemlerinin zamanında çözülememesi.

Geriye dönen insanlarımızın belkide en büyük problemlerinden biri olan geçim sıkıntısı ve, iş bulamama problemleri.

Anavatanla diaspora arasında direk gidiş-gelişlerin bulunmamasi. Rusya federasyonu üzerinden gelişlerdeki sıkıntılar.

Her iki tarafinda bu birlikteliğe hazır hale getirilebilinmesi için gerekli ideolojik çalısmamaların yapılmaması. Bu süreci hızlandıracak asıl potansiyel olan gençlerin aktif çalismalarının organize edilememesi.

Abhazya'nın geriye dönüş politikaları üzerine bu süreçteki en önemli iki ülke olan Rusya Federasyonu ve Türkiye Cumhuriyeti ile gerekli görüşmelerin yapılmaması , karşılıklı çıkarlara uyacak politikaların geliştirilmemesi.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ.

- Cumhurbaşkanlığı nezdinde Geriye dönüşle ilgili tüm problemleri giderebilecek bir komisyon oluşturularak kısa-orta ve uzun vadedeki hedeflerin belirlenmesi ve buna göre bir devlet programı hazırlanması. Bu süreçte insiyatif kesinlikle Abhazya hükümetinde olmalı. Diaspora ayağında yapılacak çalışmalar da programa dahil edilmeli , kontrolü sağlanmalı.

-Abhazya'da ki Geriye Dönüş Devlet komitesinin bünyesinde tüm problemlerin belli periyodlarla analizlerini yapılabilecek birimlerin (adaptasyon, infarmasyon, ideolojik propaganda, dil, eğitim, hukuki islemler, iş imkanlari vb.) organize edilmesi. Komitenin ve başkanının statüsünün yükseltilmesi. Böylelikle gerekli görüldüğünde tüm bakanlık ve kurumlarda problemlerin daha cabuk çözümünün sağlanması.

-Diasporadaki Abhazya temsilcilerimizin daha aktif çalismalarını sağlayabilmek için devlet bütçesinden ya da geriye dönüs fonundan finanse edilmeleri. Profesyonelce çalışmalarını sağlamak amacıyla teknolojik donanıma sahip ofis ortamının yaratılması, dil bilen resmi çalışan yardımcılarının olması ve diasporamizın yaşadığı geniş cografya da göz onüne alınarak farklı bölgelerde sürekli iletişim içerisine bulunabilecekleri ve ortak çalışma yapabilecekleri temsilciler tayin edilmeleri.

-Kafkas-Abhaz Dayanisma komitesi ile daha aktif çalısılması, diasporadaki kurumlarımızın Abhazya'da ki politik, ekonomik gelişmelerle ve dış politikalarımızla ilgili sürekli bilgilendirilmeleri ve Abhazya'nın bağımsızlığının tanınması sürecinde bulundukları ülkelerin desteklerinin sağlanması çalışmaları. Diasporadaki insanlarımızla ilgili kurumlarımızın da gerekli analizleri yapmalari (Toplam nüfus, geriye dönmek isteyenler, ticari yatirim yapmak isteyenler vb.) Kültürel programların yoğunlastırılarak Anavatan sevgisi ve geriye dönüş politikalarının sürekli gündemde tutulması, teşvik edilmesi. Hazırlanacak brosürler, cd, dvd, kitapçık ve internet yoluyla, bunların dışında düzenli periyodlarla yapilacak gezi, toplantı ve konferanslarla da insanlarımızın Anavatana olan ilgilerinin yüksek tutulması. Kafkas-Abhaz Dayanısma komitesinin bu yoğun çalismaları gerçekleştirmesi icin kendi bünyesi içerisinde çalışma grupları oluşturması. Başlıcaları:

1-Diplomatik calisma grubu (Abhazya ile ilgili yabanci elcilikleri, akademisyenleri, stratejik arastirma merkezlerini, uluslararasi orgutleri bilgilendirme)

2-Siyasi grup ( bulunduklari ülkelerdeki siyasi partiler, devlet yoneticileri, STÖ’lar ile yapilacak calismalar)

3-Hukuki çalışma grubu (Planlanan faaliyetlerin hukuksal değerlendirilmesi)

4-Ekonomi-Finans grubu (Faaliyet maliyetlerinin karşılanması, işadamlarımızın anavatana yatırım imkanlarıyla ilgili bilgilendirilmeleri ve teşviki )

5- Basın ve halkla ilişkiler grubu (Medya çalismaları, bülten, duyuru, afiş vb. çalismalar, Abhazya'nın sürekli gündemde tutulabilmesi için yapılacak tv programları ve konferanslar )

6-Yurtici bilgilendirme grubu (Sehir ve koylerde yasayan hemserilerimizle surekli calisma ve bilgilendirme, propaganda ve tesvik ) vb.

-Diaspora ile ilgili infarmasyon probleminin en etkili cozumu bir an evvel diasporamizin yasadigi cografyayi icine alacak şekilde (tercihen turksat) uydu yayınına geçilmesidir. Bu projeyle hem diasporamızın bilgilendirilmesi, hem de kaybolmak üzere olan dilimizle ilgili çalismalar yapılmasini, hem de Abhazya'nın bağımsızlığının tanınması sürecinde politikalarımızı ve imkanlarımızı tüm dünyaya duyurmamızı sağlayacaktır. Ayrıca Abhazya radyosunun daha geniş bir alanda dinlenebilmesinin sağlanması, Abhazya'yı tanıtan cd, dvd ve kitapçıkların hazırlanması. Günümüzde tüm dünyada yaygın olarak kullanılan internetin bilgilendirme adına aktif kullanılması çok önemlidir. Abhazya'yı tanıtan bir çok web sitesi olmasına rağmen parca parca ayrı ayrı yapılan bu çalışmalar istenen sonucu vermemektedir. Oysa bu konuda yapilacak bir iş birliğiyle Apsny Press'in daha da genişletilerek Rusça'nın yanısıra Türkce-Arapca ve ingilizce yayın yapması sağlanabilinir.

-Geriye dönmüs insanlarımızın adaptasyonlarını sağlayabilmek için en başta geçici iskan probleminin çözülmesi gerekmektedir. Bunun içinde ya bir otelle anlaşılması, belli bir süre konaklama ücretlerinin komite tarafindan karşılanması yada daha kalıcı çözüm yapılacak inşaatlardan birinde bir-iki katın geriye döneceklerin geçici süre kalabilmeleri için hazırlanmasıdır. Gelen insanlarımızın yerli halkla kaynaşmasının sağlanması gerekmektedir. Bununla alakalı yapılabilecek kültürel programlar olmalıdır. Abhazya'da ki akrabalarının bulunarak onlarla ilişkilerinin genişletilmesi sağlanmalı. Dil problemlerinin çözümü için Abhazca ve Rusça kurslar açılarak eğitim verilmeli, bu kurslar komite tarafından desteklenmeli.

-Geriye dönecek insanlarımızdan maddi imkanı olmayanların konut problemlerinin çözümü için inşaat projeleri hızlandırılmalı, diğer bir yandan komite tarafından uygun daire ve evlerin alımlarına devam edilmeli, diğer hemserilerimiz için kendi evlerini yapmak isteyenlere toprak verilmeli, kooperatif sistemi ile yapılacak ortak projelerle ev sahibi olmaları sağlanmalı. Ancak emlak fiatlarının her geçen gün astronomik ölçülerde artmasıda göz önüne alınarak önümüzdeki yıllarda dönecek nüfusumuz için şimdiden tüm bölgelerde topraklar rezerve edilmelidir.

-Geriye dönen insanlarımızın kendilerinden sonrakilere olumsuz örnek teşkil etmemeleri ve sürece engel olunmaması için kesinlikle güvenliklerinin sağlanması gerekmektedir. Çünkü başarısız olup geriye dönen insanlarımızın yol açabilecekleri olumsuzluğun anti propagandaya dönüşmesi sürece çok zararlı olabilecektir.

-20 Senelik tecrübemizle gördügümüz gibi geriye dönüş sürecinde gelen insanlarımızın Anavatanda kalabilmeleri için en gerekli oğenin geçinebilmek olduğunu görüyoruz. Bu açıdan gelen insanlarımız bir an evvel iş sahibi edilmelidirler. Bunun için Abhazya'nın tüm şehirlerinde ki ihtiyaç duyulan iş alanları, elemanlar ve bunların aylık ortalama kazançları, çalişabilecekleri yerler, belirlenerek bu ozelliklere göre de eli iş tutan insanlarımız getirilebilir. Böylelikle hem geriye dönüş süreci hızlandırılmış, hem de Abhazya ekonomisinin önündeki en büyük engellerden biri olan kalifiye eleman problemi de çözülmüş olurdu. Ayrıca genellikle geriye dönecek insanlarımızın çoğunluğunun maddi durumlarının orta ve daha alt kesimden oldukları göz önüne alınarak, bu insanlarımızın Abhazya'nın ihtiyaç duyduğu alanlarda meslek ve iş sahibi olabilmeleri için çeşitli mesleki kursları açilabilir. Konu ile ilgili reel projeleri olan hemserilerimizin özelleştime devlet fonundan kredi için yararlanmaları sağlanabilir.

-Genel anlamda geriye dönecek insanlarımızın sayıları hakkında gerçek olmayan binleri hayal etmek yerine bütçemize göre yıllık getirebileceğimiz insan sayısına göre maliyetleri belirlemeli ve gelen insanların kesinlikle Abhazya'da kalabilmeleri sağlanmalıdır. İki sene içerisinde problemsiz olarak hesaplanan miktar dondurulebilirse bu diğerlerinede örnek teşkil edecek ve prosedür kendiliğinden hızlanacaktır.

-Tüm bu çalismaların yanısıra Anavatanda yapılacak ideolojik çalismalarda çok önem taşimaktadır.Yerli halkın kesinlikle meseleye sahip çikmaları ve sürecin bizler için önemini anlamalari sağlanmalıdır. Tarihsel olarak muhaceret dönemi uzman kişiler tarafindan ele alınmalıdır. Gelecek olan nesillere hem muhaceret dönemi doğru olarak anlatılmalı, hem de sürece destekleri sağlanmalıdır. En nihayetinde diasporadan dönecek olanlar da genelde gençler olacaktır. 20-30 yaş grubuna kadar, henüz bulunduğu bölgede düzenini kurmamış gençlerle daha aktif olarak çalısılmalıdır. Bu açıdan anavatandaki genç nesille diasporadaki gençlerimizin aralarında kuracakları ilişkiler çok önemli olup, bu ilişkiler özellikle desteklenmeli ve teşvik edilmelidir.

-Diasporada bugüne kadar agırlıkla ekonomik düzeyi yüksek olan bölgelerle daha çok ilişkiler kurulmuş, bu bölgelerde yoğun olarak çalişılmıştır. (Türkiye/Adapazarı-Düzce ) Oysa bu bolgelerde çok iyi şartlarda yasayan insanlar için dönüş daha zordur. Bunun aksine ekonomik düzeyleri düşük, toprağa bağlı yaşanan bölgelerde yapılacak çalışmaların daha olumlu sonuçlar verecegi kesindir.( Türkiye /Yozgat – Sivas )

-Diasporaya yönelik çalışmaların en onemli yanlarından birini de bu ülkelere yapılacak ziyaretler oluşturmaktadır. Duyulanlardan çok insanlarımızın görsel anlamda anavatanda gelen farklı hemşerileriyle yapacakları görüşmeler onları daha etkileyecektir. Ancak bu geziler sürekli üst düzey komite yoneticileri ve dernek baskanlarıyla sınırli kalmamalı insanlarımızın yaşadığı köylere, kasabalara, şehirlere, yani yeni yüzlere ulaşmak gerekmektedir.

ABHAZYA PARLAMENTOSU MİLLETVEKİLİ

YURTDIŞINDAKİ SOYDAŞLARLA İLİŞKİLER KOMİSYONU BAŞKANI

SONER GOGUA.